Gevangenissen

February 12, 2013

2.12.2004: ‘Gevangenen krijgen rechten’

Filed under: Uncategorized — kruitvat @ 8:00 pm
Tags: , ,

In België hebben de gevangenen, bijna 10 jaar nadat de Kamer een wet goedkeurde die de gevangenen zogezegd rechten gaf,  nog steeds geen rechten

——

2 december 2004 – Gisteren, 2 december 2004, keurde de Kamer een wet goed waardoor gevangenen rechten krijgen. Ze kunnen zich ook beklagen als die rechten worden geschonden. Volksvertegenwoordiger Fons Borginon (VLD), die de wet door de Kamer joeg, spreekt van een mijlpaal.

Vanwaar komt de idee? Al in 1844 diende toenmalig Justitieminister Ducpétiaux een voorstel in om gedetineerden rechten te geven. Maar dat kwam er niet. Pas in 1965 maakte Piet Vermeylen (BSP) een Algemeen Reglement voor de Strafinrichtingen. Dat bevatte alleen maar het recht op morele en godsdienstige bijstand en het recht op correspondentie onder gesloten omslag met een aantal hoogwaardigheidsbekleders. Alle andere ‘rechten’ waren gunsten, die door de directie konden worden ingetrokken zonder mogelijkheid tot beroep. De directie was en is nog altijd oppermachtig en de gedetineerde is aan haar overgeleverd.

Dat Algemeen Reglement moet pas sinds mei 1983 in één exemplaar in elke bajes aanwezig zijn. Ondertussen werd het aangepast door een resem rondzendbrieven. Het werd wel heel ingewikkeld.

In 1996 besloot toenmalig Justitieminister Stefaan De Clerck (CD&V) dat een werkgroep onder leiding van professor Lieven Dupont (strafrecht, KULeuven) een code met rechten zou uitwerken. Die was in 2000 klaar. Toen Fons Borginon voorzitter van de Kamercommissie Justitie werd, kwam er schot in de zaak. Ter vergelijking: Nederland, waar Dupont de mosterd haalde, heeft al zo’n wet met rechten voor gedetineerden sinds 1953.

Wat zijn de uitgangspunten van de wet-Dupont?

Borginon: “We willen gedetineerden als individu behandelen, niet als nummer. De nieuwe wet vertrekt van de idee dat de straf de vrijheidsberoving is. Niets minder, maar ook niets meer. Eens opgesloten moet de gestrafte zoveel mogelijk kunnen leven als een gewone burger. ‘Binnen’ moet zoveel mogelijk lijken op ‘buiten’. De gedetineerde moet dus dezelfde rechten krijgen. De uitvoering van de straf moet gericht zijn op het herstel van de schade die het misdrijf heeft aangericht, op de rehabilitatie van de veroordeelde en op de voorbereiding van zijn terugkeer in de vrije samenleving. Daarom moeten verdere nadelige gevolgen van de opsluiting (detentieschade) zoveel mogelijk worden vermeden. De gedetineerde krijgt rechten en bovendien is er voor iedereen een detentieplan. Daarin staat alles over de gevangene: hoe wil hij evolueren (werk, vorming, de vergoeding van zijn slachtoffer), wat zijn zijn interesses en zijn toekomstperspectieven?”.

“De gevangenen krijgen ook een beetje inspraak in het bestuur van de bajes. Bij iedere gevangenis komt er bovendien een Commissie van Toezicht, die de naleving van de rechten controleert. En er komt ook een Klachtencommissie van drie personen waar men kan gaan klagen. Beroep is mogelijk bij een Centrale Raad.”

Welke rechten krijgen gevangenen?

Borginon: “Dat zijn er heel wat. Gevangenen mogen voortaan hun eigen kleren dragen. Ze mogen zich op uitdrukkelijk verzoek van Onkelinx iedere dag wassen. Voorlopig gehechten kunnen iedere dag bezoek krijgen, veroordeelden drie keer per week. Dupont had zes keer per week gewild, omdat het bezoek als het belangrijkste recht wordt ervaren. Men volgde hem niet.” Bovendien krijgt iedere veroordeelde één keer per maand minstens twee uur intiem bezoek, zodat hij seks kan hebben met zijn partner.”

“De gevangene mag ook iedere dag telefoneren, maar de nummers kunnen worden geregistreerd. Gsm’s en computers mogen niet. Wel kan een gevangene toestemming krijgen om bijvoorbeeld de website van de VDAB te raadplegen om werk te zoeken. Gedetineerden mogen alle tijdschriften aankopen die buiten worden verspreid en hebben recht op twee uur sport per week en minstens één uur wandeling in de buitenlucht per dag. Geld op cel mag niet, maar de gedetineerde mag wel een rekening openen. De gevangene krijgt het recht op een gezondheidszorg die gelijkwaardig is met die van buiten, hij mag werken, maar krijgt niet hetzelfde loon.”

“De nieuwe wet regelt ook de tuchtstraffen en de opsluiting op strafcel, die maximum 9 dagen mag duren. Het recht op bezoek, op telefoon, deelname aan culturele activiteiten of sport in groep kunnen nog steeds worden afgenomen bij wijze van tuchtstraf. Maar alles moet worden gemotiveerd, de gedetineerde kan zich laten bijstaan door een advocaat en er is beroep mogelijk.”

Wat geld kost, kwam er niet

Al wat in het voorstel van professor Dupont geld kostte, werd niet gerealiseerd. Minister van Justitie Onkelinx liet het schrappen. Ze werd daarin door de meerderheid om budgettaire redenen gesteund, door Vlaams Belang om inhoudelijke redenen.

Kwamen er niet:

* De vaste quota per gevangenis
Borginon: “Dupont wilde dat iedere gevangenis slechts een bepaald aantal gedetineerden zou huisvesten. Eens dat quotum bereikt, zou men nieuwe bewoners mogen weigeren. Voor Dupont is de nieuwe wet tot mislukken gedoemd als de overbevolking blijft voortduren. Hoe kan men rechten als privacy, bezoek, sport en ontspanning, garanderen als de gevangenis bomvol zit? Onkelinx (PS) liet de quota toch schrappen, maar wil de overbevolking terugdringen door andere maatregelen”.

Het beginsel ‘één gedetineerde, één cel’
Uiteindelijk wil men dat al sinds 1850 en in de Europese standaardregels voor de behandeling van gedetineerden uit 1973 wordt het nogmaals bepleit. Onkelinx schrapte het. Om het te realiseren zou ze onmiddellijk vier gevangenissen van 400 man moeten bijbouwen. En dat wil ze niet doen omdat onderzoek uitwijst dat iedere bijgebouwde cel na vijf jaar weer overvol zit. Onkelinx wil de gevangenisbevolking niet nog doen stijgen. De minister vreesde tevens een stortvloed van rechtszaken om dit beginsel af te dwingen, eens het wet zou zijn. Dupont wilde het beginsel toch in de wet en stelde voor dat personen voor wie het – tijdelijk – niet mogelijk zou zijn om te leven in een individuele cel, strafvermindering zouden krijgen. Maar daar ging men niet op in.

Eenzelfde loon in de bajes als buiten voor hetzelfde werk en dopgeld voor de werklozen
Onkelinx weigerde ook dit omdat de toepassing nu onmiddellijk 30 miljoen euro extra zou kosten. De minister wilde dat de lonen van gedetineerden laag blijven, omdat men anders geen bedrijven meer vindt die nog werk willen verschaffen. De minister is tégen dop in de bajes omdat wie buiten werkloos wordt door eigen schuld, ook geen dop krijgt. En wie in de gevangenis zit, werd werkloos door eigen schuld.

http://www.gva.be/nieuws/experts/johndewit/gevangenen-krijgen-rechten.aspx

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: