Gevangenissen

January 5, 2010

Psycho-Sociale Diensten (PSD’s) in Belgische gevangenissen

Onder de titel ‘Justitieel welzijnswerk: daders aan een menswaardig bestaan helpen’, schreef Kathleen Raskin van het Leuvense studentenweekblad ‘Veto’ een mooi artikel over de werking van ondermeer de psycho-sociale diensten van het direktoriaat generaal van de Strafinrichtingen.

Volgens Raskin ‘begeleidt Justitieel welzijnswerk de dader, zijn naasten en het slachtoffer op allerhande manieren’.

In de praktijk zien we echter dat de PSD’s van Justitie al het mogelijke doen om het leven van de gedetineerden en hun naasten ondraaglijk te maken. Daarbij worden zelfs dossiers achtergehouden en vervalst zonder dat de Minister van Justitie Stefaan De Clerck (vlaamse christendemocraten) die beweert voor een ‘gevangenisstructuur in menselijke omstandigheden te zijn’, zich daar ook maar iets van aantrekt…

——-

Justitieel welzijnswerk: daders aan een menswaardig bestaan helpen

Geen gevangene voor het leven

Stel je voor: je zit in de gevangenis, maar vooraleer je buitenkomt wil je je wapenen zodat zoiets je niet meer overkomt. Waar kan je terecht? Hoe pak je je problemen aan? Justitieel welzijnswerk begeleidt de dader, zijn naasten en het slachtoffer op allerhande manieren.

Binnen een gevangenis zijn er steeds twee hulpverleningcircuits.
De psycho-sociale dienst van het direktoraat generaal Strafinrichtingen kreeg als taak gedetineerden te begeleiden wat betreft de strafuitvoering. Ze moet erop toezien dat de vrijheidsbeperking of -beroving op een manier gebeurt die het recht op een menswaardig bestaan ook voor de gevangenen garandeert.

Anderzijds is er justitieel welzijnswerk dat instaat voor het verstrekken van maatschappelijke hulp- en dienstverlening in ruime zin. Ze heeft als werkterrein wel het gerechtelijke domein, maar ontvangt geen richtlijnen vanuit het ministerie van Justitie. Haar oriëntatie is naar de samenleving toe. De konkrete taakinvulling overlapt deels tussen de psycho-sociale dienst van de gevangenis en het justitieel welzijnswerk. Een voorbeeld: de psycho-sociale dienst bereidt samen met de gevangene zijn ontslag uit de gevangenis voor. Justitieel welzijnswerk biedt hem dan weer hulp bij het inrichten van zijn leven buiten de gevangenis.

Welzijnsteam

Deze twee diensten werken dus samen om gedetineerden voor, tijdens en na hun straf te begeleiden zodat ze zich maximaal kunnen inpassen in het maatschappelijk leven. Beide diensten vormen samen het welzijnsteam. Dit team kwam tot stand in het kader van het samenwerkingsakkoord dat het ministerie van Justitie op 28 april 1994 met de Vlaamse Gemeenschap sloot. Sinds de Staatshervorming van 1980 drong de noodzaak van een struktureel overlegorgaan zich op . Alle persoonsgebonden topics werden toen gemeenschapsbevoegdheid in plaats van federale. Zo zou een koherent sociaal beleid mogelijk worden met alle private en overheidsinitiatieven inzake penitentiaire en post-penitentiaire hulpverlening. De Vlaamse Eksekutieve besliste vijf jaar later de reklasseringsdiensten in dat kader om te dopen tot justitieel welzijnswerk en ze een begeleidingopdracht te geven die breder was dan de begeleiding van gevangenen alleen. Ze diende ook aandacht te besteden aan vroeghulp en opvang van slachtoffers.

Het eigene van justitieel welzijnswerk ligt in het bevorderen van het individueel welzijn met als specifieke doelgroep mensen die een strafbaar feit gepleegd hebben. Het leven houdt niet op eens je binnen een gevangenismuur komt. Een menswaardig bestaan opbouwen voor gedetineerden is één taak. Een gedetineerde hoort bij het verlaten van de gevangenis weer deel te worden van de samenleving. Vaak kunnen ze echter best ondersteuning gebruiken bij het aannemen van een nieuwe levenstijl die hen dan uit de gevangenis moet houden.
Voor iemand die buiten gevangenismuren leeft, is er het algemeen welzijnswerk dat hulp biedt in de zin van advies, vorming en psychische ondersteuning. Veel mensen weten echter niet hoe die hulp te bekomen. Justitieel welzijnswerk brengt hen in kontakt met de juiste diensten en zorgt ervoor dat ook deze groep haar hulpvraag door de samenleving beantwoord ziet.

Visie

De hulpverlening die justitieel welzijnswerk op zich neemt wordt sterk bepaald door de noden van de specifieke doelgroep en verschilt dus tussen de verschillende landelijke afdelingen. Gemeenschappelijk in hun visie is het benadrukken van de vrijwillige basis van werken. Dit is steeds een teer punt. De verbondenheid met Justitie maakt dat men zich ervoor moet hoeden om geen tweede psycho-sociale dienst te worden. Samen wordt gezocht voor welke plannen de dader zich wil engageren. Er wordt ook doorverwezen naar andere organisaties die niet specifiek zijn gericht op gedetineerden. Dit is het luik van de individuele hulpverlening. Daarnaast wordt het strukturele luik steeds belangrijker. Door haar positie tussen gerechtswezen enerzijds en de maatschappij anderzijds is justitieel welzijnswerk de aangewezen partner om een kritische evaluatie van het gevoerde beleid te geven.

De aard van de hulpverlening valt op te delen in vier domeinen: vroeghulp, detentiebegeleiding, reklasseringshulp en rechtshulp. Vroeghulp houdt de ondersteuning van de beklaagde en zijn naaste omgeving in vanaf de eerste kontakten met justitie tot voor het definitieve vonnis. Detentiebegeleiding stelt zich als taak het verblijf in de gevangenis voor de gedetineerde en zijn familie zo goed mogelijk te laten verlopen. Sociaal-kultureel werk organiseert aktiviteiten op korte en lange termijn. Zo zijn er allerhande vormen van onderwijs, maar ook ontspanning is heel belangrijk. Reklasseringshulp helpt onder ander met het zoeken van werk en woonst na de straf. Rechtshulp verleent juridische antwoord op de vragen van gedetineerden zowel voor, tijdens en na hun opsluiting.
Kathleen Raskin
http://www.veto.be/jg26/veto2625/justitwerk.html/http://www.veto.be/jg26/veto2625/justitieelwelzijnswerk.html/

http://www.veto.be/jg26/veto2625/index.html/

http://www.veto.be/jg26/veto2625/gevang.html/

Advertisements

Blog at WordPress.com.